Marek Piekarczyk. Zwierzenia kontestatora (2014)

Już dawno lektura książki nie wzbudziła we mnie tak wielu skrajnych emocji i szczerze mówiąc, mieszanka ta okazała się wyjątkowo niemiłym zaskoczeniem. Głównego bohatera nie trzeba nikomu przedstawiać, gdyż nawet współczesna młodzież kojarzy tego “starszego jurora” programu The Voice of Poland. Z kolei Leszek Gnoiński to dziennikarz muzyczny z naprawdę bogatym doświadczeniem, zarówno radiowo-prasowym, jak i literackim (jego książka “Republika. Nieustanne tango” została uhonorowana nie tylko przez krytyków czy ZAiKS, ale przede wszystkim przez czytelników tytułem „Najlepszej książki o muzyce 2016”). Cóż zatem mogło pójść nie tak w “Zwierzeniach kontestatora”? Okazuje się, że o wiele więcej niż można początkowo zakładać. Do książki podeszłam z otwartym umysłem i ogromną ciekawością, gdyż świat młodych pacyfistów lat 70. i 80., a także klimat festiwali jarocińskich, znam tylko z reportaży i zarejestrowanych koncertów. Liczyłam na barwne muzyczne opowieści z życia rockmana, ale niestety dość mocno się rozczarowałam. Nie ulega wątpliwości, że postać Marka Piekarczyka jest nietuzinkowa i znacząca w historii polskiej muzyki. Człowiek wielu talentów, chłopak “z ludu”, a jednocześnie wzbudzający kontrowersje od najmłodszych lat. Ojciec oficer liczył, że syn pójdzie w jego ślady i zwiąże swoją przyszłość z wojskiem. Na drodze stanęła jednak niepokorna dusza Marka i… długie włosy. Włosy, które przez wiele lat przysparzały młodemu Piekarczykowi jedynie problemów (gdy w 1971 roku został zatrzymany przez milicję, wyrywano mu je garściami). O swojej fryzurze mówi:

To był cał­ko­wi­ty bunt, to­tal­ne na­plu­cie w twarz wszyst­kie­mu na świe­cie. Z da­le­ka było widać, że nie na­le­żę do ZMS* i nie biorę udzia­łu w całym tym gów­nie.

Nigdy nie ugiął się przed komunistyczną władzą, nie wyrzekł swoich poglądów. Jako pacyfista sprzeciwiał się przemocy, a do tego zawsze był człowiekiem honorowym:

(…) mę­skość to nie czło­nek, tylko przede wszyst­kim honor. Bez ho­no­ru nie ma męż­czy­zny.

Wolna i niepokorna dusza nie pozwalała mu na konformizm i jakiekolwiek podporządkowanie, dlatego często podróżował “na stopa” i doświadczał piękna życia, uciekając przed wszelkimi formami uciśnienia, w tym służbą wojskową. Swoją kontestację zaczął wyrażać w tekstach piosenek. Pierwszy z nich napisał w wieku lat 17 i był to protest song przeciwko wycince drzew w Bochni. Rok 1968 to rok, w którym Piekarczyk zadebiutował jako wokalista w zespole Cechy, zaś przez kolejne 13 lat współpracował m.in. z Białą 21 oraz Sektorem A.

Zapytany, czym dla niego jest sztuka, Piekarczyk odpowiada:

Wiesz, do czego lu­dziom po­trzeb­na jest sztu­ka? Nie do tego, żeby uno­si­li się jak anio­ły nad zie­mią i do­zna­wa­li cze­goś, czego nie mają na co dzień. Praw­dzi­wa sztu­ka jest po to, żeby ludzi na­uczyć sza­no­wać to, co po­sia­da­ją. Żeby po­ka­zać im, jakie życie jest wspa­nia­łe i nie­sa­mo­wi­te. Nie do­strze­ga­my, ile pięk­na jest w tym, co nas ota­cza.

Nie ukrywam, że jako miłośniczkę książek urzekł mnie także wyznaniem:

Nie można palić ksią­żek, to je­dy­ne, co po nas zo­sta­nie – książ­ki i płyty wi­ny­lo­we. Jak je do­brze za­kon­ser­wu­je­my, a kie­dyś ludz­kość zdur­nie­je do resz­ty, to potem bę­dzie miała się z czego od­ro­dzić. Od­kry­je te książ­ki i wspa­nia­łą cy­wi­li­za­cję, w któ­rej ży­je­my, i którą wła­śnie du­si­my.

Wróćmy jednak do muzyki i znamiennego w polskiej historii roku 1981, kiedy to w czerwcu Piekarczyk został wokalistą, instrumentalnego do tej pory, zespołu TSA. Sam określa to jako rodzaj pewnego oświecenia, gdyż wreszcie poczuł, po co żyje. Sukces zespołu był ogromny, na pytanie z czego on wynikał, wokalista odpowiada:

Za­wiał wiatr wol­no­ści. Na­plu­li­śmy w twarz sza­rzyź­nie i wszyst­kie­mu, co było do­oko­ła nas. Po­wie­dzie­li­śmy świa­tu, że je­ste­śmy wolni.

TSA eksperymentowali na scenie, szaleli i temu muzycznemu obłędowi nie stawiali granic. To było coś nowego. Coś, co miało idealny timing, jeśli chodzi o sytuację społeczno-polityczną w ówczesnej Polsce, a najważniejsze – było prawdziwe. W marcu 1983 roku została wydana pierwsza studyjna płyta TSA, a w grudniu tego samego roku z zespołu odeszli Marek Kapłon i Andrzej Nowak. Właściwie był to pierwszy z wielu mniejszych lub większych kryzysów zespołu (włączając odejścia i powroty samego Piekarczyka, tudzież batalię sądową o nazwę TSA). W międzyczasie wokalista otrzymał główną rolę w rock operze “Jesus Christ Superstar” w reżyserii Jerzego Gruzy przy muzycznej współpracy zespołu TSA.

Należy również nadmienić, że Piekarczyk spędził 6 lat w USA, gdzie – co ciekawe – pracował jako elektryk, by ostatecznie wrócić do ojczyzny i osiedlić się w Bochni. Zapewne zastanawiacie się, czemu tak mało w mojej recenzji słów o muzyce? Odpowiedź jest bardzo prosta: ze świecą ich szukać w samej książce, a jeśli się pojawiają, to tylko jako tło dla głównego bohatera. Marek Piekarczyk opowiada o sobie, ale nie do końca w kontekście muzycznym, traktując działalność artystyczną jako jedną z wielu form buntu. Kreuje się na niepokornego, choć honorowego wagabundę, który przez całe życie jest “ponad”. Ponad rzeczywistością, ponad podziałami i – niestety – ponad innymi ludźmi. Tak opowiadał o spotkaniu z wokalistą zespołu Bank:

(…) spo­tka­li­śmy się w 1979 roku na Wiel­ko­pol­skich Ryt­mach Mło­dych i pa­mię­tam, że mu po­wie­dzia­łem: „Nie ro­bisz tego do­brze. Wkrót­ce usły­szysz mój śpiew i wtedy zro­zu­miesz, jak to się robi”. Chło­pak wku­rzył się i chciał mnie bić, ale nas roz­dzie­li­li.

Z kolei o Deep Purple mówi:

(…) śmie­szy­li mnie Deep Purple, zresz­tą do dziś takie ładne ze­spo­ły z pie­ją­cy­mi wo­ka­li­sta­mi i ję­czą­cy­mi kla­wi­sza­mi mnie śmie­szą.

To jedynie kilka z wielu wypowiedzi, w których bezczelność i brak pokory schowane są pod hasłami różnorodności gustów i wolności słowa, więc w jakiś sposób można się z nich wybronić. Natomiast to, czego nie da się niczym usprawiedliwić, to obleśny, prymitywny seksizm, który powinien zostać tylko w głowie wokalisty i nigdy nie zobaczyć światła dziennego na stronach książki. Jedna z historii dotyczy pierwszych kontaktów intymnych pana Piekarczyka z płcią przeciwną, gdy podczas pieszczot odważył się włożyć rękę w majtki dziewczyny, która zaczęła wrzeszczeć

(…) jakby ktoś ją gwałcił. Zrobiła z tego aferę na całą ulicę. Nie stało się nic złego ani drastycznego, więc do dzisiaj nie rozumiem jej zachowania.

Mało tego, po latach spotkał tę samą kobietę w urzędzie skarbowym, gdzie składał wyjaśnienia fiskalne i nie został przyjęty przez nią z otwartymi ramionami, wręcz przeciwnie, musiał słono zapłacić w związku z uregulowaniem podatku. Całą sytuację skomentował:

Mogę teraz spokojnie twierdzić, że było to najdroższe włożenie ręki do majtek w moim życiu (śmiech).

I choćby nie wiem jak pięknie Marek Piekarczyk opowiadał o poezji, którą kocha i sam tworzy, o żonie i synku, których ubóstwia nad życie, to z każdego kąta wyziera jego druga, bardzo brzydka twarz.

Czy “Zwierzenia kontestatora” mogę polecić jako książkę muzyczną? Niestety nie. To raczej portret faceta, który dużo w życiu przeszedł i chce swoje nietuzinkowe doświadczenia przekazać kolejnym pokoleniom, ale w taki sposób, by im zaimponować. Ani przez chwilę nie poczułam w opowieściach serca do tego, co tworzył, wszystko jest w moim odczuciu pozą, grą. Wyczuwam fałsz, być może nawet będący poza świadomością samego Piekarczyka, ale jednak obecny. Zaś Leszek Gnoiński, niczym sztubak, w moim odczuciu pozwolił swojemu rozmówcy na zbyt wiele niestosowności. I choć nie odmówię tytułowi wielu świetnych anegdot z życia rockmana, to wszystko przesłania jedno słowo – EGO.

Ewa Marczak

*) ZMS (Związek Młodzieży Socjalistycznej) – młodzieżowa organizacja ideowo-polityczna, istniejąca w Polsce w latach 1957-1976. ZMS był podporządkowany rządzącej partii PZPR, stanowiąc tubę komunistycznej propagandy wśród młodzieży oraz narzędzie ideologicznej indoktrynacji [przyp. red.]

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.